Widzisz w katalogu tytuł „Zaklęci w czasie” i liczysz na historię o H.G. Wellsie ścigającym Kubę Rozpruwacza? Jest tu mały haczyk: polski tytuł „Zaklęci w czasie” należy do filmu z Rachel McAdams i Erikiem Baną, a opowieść o Wellsie nosi oryginalny tytuł Time After Time i zwykle funkcjonuje po polsku jako Podróż w czasie. To właśnie ten starszy film bywa mylony z romantycznym dramatem, choć oba łączy motyw podróży przez czas.
Wells rusza za Kubą Rozpruwaczem, a jego maszyna kradnie scenę
- Dwa różne filmy: „Zaklęci w czasie” to ekranizacja powieści Audrey Niffenegger z 2009 roku, a Time After Time to film Nicholasa Meyera z 1979 roku.
- Punkt wyjścia: H.G. Wells ściga Jacka Rozpruwacza z wiktoriańskiego Londynu do San Francisco końca lat 70.
- Argo: filmowa maszyna jest dużą, wiktoriańską konstrukcją inspirowaną między innymi łodzią z 20 000 mil podmorskiej żeglugi.
- Ton filmu: obok pościgu i napięcia pojawiają się komedia, romans oraz gorzka refleksja o przemocy.
Podobny tytuł skrywa zupełnie inną historię
Najłatwiej rozpoznać pomyłkę po obsadzie. W filmie Zaklęci w czasie z 2009 roku występują Rachel McAdams i Eric Bana, a źródłem historii jest powieść Audrey Niffenegger. Time After Time z Malcolmem McDowellem, Davidem Warnerem i Mary Steenburgen powstał trzy dekady wcześniej i opowiada o pościgu za seryjnym mordercą.
W tym drugim filmie H.G. Wells nie jest jedynie autorem Wehikułu czasu. Nicholas Meyer wyobraża sobie, że pisarz naprawdę zbudował maszynę, a jego znajomy John Leslie Stevenson okazuje się Kubą Rozpruwaczem. Gdy Stevenson ucieka do przyszłości, Wells rusza za nim. To wariacja na temat biografii pisarza i historii kryminalnej, nie adaptacja jego powieści.
Argo wygląda jak eksponat z epoki, choć zbudowano ją z włókna szklanego
Maszyna czasu w filmie ma nazwę Argo i została pomyślana jako wiktoriański spektakl: z widocznymi elementami mechaniki, rozbudowaną formą i teatralnym rozmachem. Według katalogu Amerykańskiego Instytutu Filmowego miała około 3,7 m długości, 1,2 m szerokości i 2,4 m wysokości, a wykonano ją z włókna szklanego. Jej projektant Edward C. Carfagno czerpał inspirację z łodzi podwodnej z filmu 20 000 mil podmorskiej żeglugi.
Ten detal tłumaczy, dlaczego Argo działa także poza fabułą. Nie przypomina dyskretnego urządzenia, które można schować w kieszeni; wygląda jak obiekt, który sam domaga się miejsca w muzealnej sali. Dla kolekcjonerów filmowych rekwizytów to rozpoznawalny przykład maszyny czasu zbudowanej jako scenograficzna osobliwość, a nie realistyczny sprzęt. Informacje o projekcie i produkcji gromadzi katalog AFI.
San Francisco podważa optymizm H.G. Wellsa
Wells przyjeżdża do świata, który miał być spełnieniem jego futurystycznych marzeń, lecz zamiast utopii trafia na miasto pełne pośpiechu, reklam i przemocy. Ten kontrast napędza komedię: bohater z XIX wieku musi oswoić samochody, telewizję i codzienne obyczaje, podczas gdy jego przeciwnik szybko odnajduje się w nowej epoce. Przyszłość okazuje się dla Rozpruwacza wygodniejsza, niż Wells chciałby przyznać.
Właśnie tu film wychodzi poza zabawę anachronizmem. Australian Centre for the Moving Image odczytuje zestawienie idealistycznej wizji Wellsa z rzeczywistością Ameryki XX wieku jako jeden z głównych podtekstów opowieści. Uważam, że ta gorzka nuta nadaje pościgowi charakter: bez niej zostałaby sprawna fantazja o podróży w czasie, z nią pojawia się pytanie, czy postęp techniczny rzeczywiście zmienia ludzi. Opis filmu w zbiorach ACMI podkreśla właśnie ten kontrast.
Romans i thriller grają tu na innych częstotliwościach
Film Meyera swobodnie przechodzi od pościgu do flirtu, a potem wraca do groźby kolejnego morderstwa. Dla jednych ta zmiana tonu jest częścią uroku, dla innych może wyglądać na zbyt gwałtowną. Nie ma sensu oczekiwać jednolitego, mrocznego thrillera: „Time After Time” miesza science fiction, komedię, romans i kryminał.
Mary Steenburgen gra Amy Robbins, pracownicę banku, która pomaga Wellsowi zrozumieć nowe otoczenie, a zarazem staje się jego partnerką w pościgu. Jej postać wiąże dwa porządki filmu: codzienność San Francisco i niezwykłą opowieść o człowieku, który właśnie wysiadł z maszyny czasu. Jeśli cenisz kino gatunkowe z wyraźną nutą ironii, ta mieszanka może zadziałać; jeśli wolisz konsekwentny suspens, romantyczne wątki mogą chwilami osłabić napięcie.
Przy wyszukiwaniu filmu sprawdź obsadę, nie sam polski tytuł
Jeśli chodzi o historię H.G. Wellsa i Kuby Rozpruwacza, szukaj oryginalnego tytułu Time After Time albo polskiego Podróż w czasie. Przy haśle „Zaklęci w czasie” sprawdź, czy opis wymienia McDowella i Warnera: jeśli widzisz Rachel McAdams oraz Erica Banę, trafiasz na film z 2009 roku.
Ta drobna kontrola oszczędza rozczarowania, zwłaszcza gdy wybierasz film na wieczór albo szukasz materiałów kolekcjonerskich związanych z konkretnym tytułem. W przypadku Meyera najlepiej pamiętać o Argo: wielkiej maszynie, która wygląda jak eksponat z alternatywnej historii, zanim jeszcze zabierze bohaterów w przyszłość.
